Ruch monastyczny, który z wielką dynamiką rozwinął się w Egipcie na przełomie III i IV w., bardzo szybko zaczął oddziaływać na inne regiony późnoantycznego świata i już w ciągu IV w. przeniknął na zachód Europy. Równocześnie przyciągał sporą ilość przedstawicieli kultury łacińskiej, którzy z terenów Italii i Galii udawali się na Wschód, najczęściej zaczynając swą nową drogę życia w Egipcie. Niektórzy pozostawali tam na całe życie, inni osiedlali się następnie w Palestynie, a jeszcze inni wracali do swoich krajów, propagując tam nowe idee.

Na terenie Italii pierwsi pustelnicy, mnisi i pierwsze klasztory pojawiły się w IV w. Już sam krajobraz Półwyspu Apenińskiego, pełen gór, ustronnych dolin i skalnych grot, sprzyjał i zachęcał do podejmowania życia pustelniczego. Równocześnie także i w głównych miastach i w ich pobliżu powstawały klasztory zakładane bądź przez biskupów, bądź przez pobożnych arystokratów. Także i wokół sławnych pustelników gromadzili się uczniowie, wiodąc pobożne życie według ich wskazań. U schyłku V w. takich ośrodków było już bardzo wiele.

Jednym z wielu zafascynowanych ideą życia ascetycznego był, urodzony w zamożnej rodzinie ok. 480 r., Benedykt. Rozpoczął życie monastyczne podobnie jak wielu jego współczesnych, jako pustelnik, by potem zorganizować wspólnotę. Niemniej to właśnie on pozostawił Regułę – wskazówki dla mnichów – która przetrwała następnych kilkanaście stuleci, kształtując życie monastyczne w Europie.